CORDYLINE AUSTRALIS

VERZORGING ETC.

VERMEERDERING

TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN ETC.

 

De Cordyline australis is een buitengewoon sierlijke plant met een tropische uitstraling.
Oorspronkelijk komt deze plant (voornamelijk) uit Nieuw Zeeland.
Een veelgebruikte Engelse benaming is Cabbage Tree.
In Groot-Brittannie en Ierland kom je ze bijna overal tegen.
In tuinen, maar ook in bloembakken, bloemperken op straten en pleinen en in parken.
Het assortiment aan Cordylines in tuincentra e.d. is daar vaak redelijk uitgebreid.
In Nederland is het nog niet zo'n bekende, maar toch begin je ze ook hier steeds vaker te zien.
Cordylines worden ook in Nederland gekweekt.


 

 

                                                                               

 

VERZORGING ETC.

Standplaats    Liefst in de zon/half schaduw.
                        Te lang in de felle zon kan, bij sommige soorten, zonnebrand schade veroorzaken
                        (vooral bij veelkleurige en breedbladerige soorten en bij jonge plantjes).
                        Een beschutte plek als dat mogelijk is.
                        's Winters misschien een tijdje binnen zetten tijdens ongunstige weersomstandigheden.

Volle grond     Goed doorlatende grond, want hij houdt niet van natte voeten.

Pot                  Liefst een ruime sierpot, deze kan langs de binnenkant e.v.t. worden bekleed met
                        stroken piepschuim, dit beschermt zowel de plant als de pot tijdens vorst.
                        Plant met binnenpot kan ook in de met piepschuim/aarde gevulde sierpot worden gezet.
                        Het beste echter is om een binnenpot zo in de lege sierpot te zetten.
                        Goede waterafvoer en makkelijk verplaatsbaar.
                        Veelkleurige aardewerk potten zijn sierlijk en vallen niet snel om.
                        Zelf gebruik ik meestal gewone potgrond met wat grof (brekers) zand er doorheen gemengd,
                        voor een goede water afvoer.

                        Een Cordyline kan flink gaan groeien.
                        Staat hij in een pot dan moet hij van tijd tot tijd worden verpot naar een ruimere pot.
                        Blijft hij te lang in dezelfde (te kleine) pot staan, dan gaat hij er op den duur wat
                        armoedig uit zien, zoals bijv. op de foto hiernaast.

 

 

Regen             Bij hevige en vooral langdurige regenval zijn Cordylines beter af als ze een tijdje
                        kunnen schuilen.


 

 

                        Bij zeer vochtige omstandigheden en hoge temperaturen ligt kroonrot op de loer.
                        Schimmels gedijen blijkbaar goed bij dat soort weersomstandigheden (zie verder Ziekten).
                        Op de foto hiernaast is te zien hoe, na een heftige onweersbui tijdens een broeierige zomeravond,
                        alles oranje kleurde.

 

 

Storm              Om bladschade en scheef waaien te voorkomen kan het nuttig zijn om de bladeren
                        op te binden tijdens een stevige storm, of indien mogelijk even binnen zetten.


 

 

                        Na een winter waarbij de ene storm bijna direkt werd opgevolgd door weer een nieuwe
                        storm zien deze Cordylines, aan de Engelse zuidkust, er behoorlijk afgemat en scheef uit.
                        Vorst is meestal het probleem niet want vriezen doet het er daar nauwelijks.
                        De meesten zullen echter wel weer redelijk herstellen.


 

                        En na vier mooie zomermaanden lijken diezelfde Cordylines inderdaad weer helemaal
                        in orde, zie foto hiernaast.
                        Toch jammer dat sommigen zo scheef staan.



 

Sneeuw           Door hevige sneeuwval kan het blad zo ver naar beneden gaan buigen dat het
                        niet meer omhoog komt, dus ook dan maar even opbinden, of indien mogelijk even
                        binnen zetten.





Vorst               Langs de kust in Nederland valt het met de vorst doorgaans nogal mee.
                        Een paar graden vorst geeft meestal geen enkele beschadiging.
                        Vriest het wat harder dan zou ik de nog jonge planten even binnen zetten en de
                        oudere planten opbinden of indien mogelijk ook even binnen zetten.
                        Gaat het echt flink vriezen, dan, wat echt niet naar binnen kan flink inpakken.
                        Vliesdoek schijnt het beste te zijn, zelf gebruik ik noppenfolie, omdat ik daar
                        makkelijk aangekomen ben.
                        Wel alleen tijdens de vorst, daarna weer gauw uitpakken.
                        Ook een schuurtje wat misschien niet helemaal vorstvrij is kan toch al gauw voldoende
                        bescherming bieden.
                        Het gaat er vooral om dat de kroon goed wordt beschermd, als de overige bladeren
                        vorstschade oplopen worden ze er niet mooier op, zie foto hiernaast, maar op den duur
                        worden deze bladeren wel weer vervangen door nieuw blad.

Water geven   's Winters weinig, ’s zomers niet laten uitdrogen.

Bemesten       In het voorjaar wat koeiemest korrels door de aarde heen.

Ongedierte     Hebben nauwelijks last van ongedierte, kan wat worden aangevreten door slakken.
                        Wel is er een opmars van de taxuskever, zie foto hiernaast.
                        Hij vreet 's nachts hapjes uit de bladranden en zijn larven kunnen het hele wortelgestel
                        van een plant opeten.
                        Ook al is de Cordyline misschien niet direkt zijn meest favoriete plant, toch heb ik ook
                        al eens zijn larven tussen de wortels gevonden.
                        De taxuskever verstopt zich overdag graag ergens onder, bijvoorbeeld een plankje of
                        tegel en is dan makkelijk te vangen.

Ziekten           Schimmels kunnen echt een probleem zijn, daardoor kan ook de kroon verrotten.
                        Na een vorst periode wanneer de plant wat aangetast is door vorst, bij warm, broeierig
                        weer of wanneer de plant een groeispurt doormaakt, maar soms ook zomaar, zie          
                        je dat het nieuwe opkomende blad aan het verrotten is.
                        Dit heeft mij helaas al de nodige Cordylines gekost.
                        Preventief besproeien met een anti-schimmelmiddel vooral in de kroon (is wel giftig).
                        Zou bij de Cordyline de kroon nog maar gedeeltelijk zijn aangetast dan z.s.m. de
                        aangetaste bladeren wegnemen en daarna gelijk besproeien met een anti-schimmelmiddel.
                        Ik heb meegemaakt dat het groeiproces na enige tijd weer gewoon verder ging.
                        Meestal echter zet de verrotting door.
                        Op het blad kunnen ook schimmelvlekken voorkomen.
                        Of dit echt te voorkomen is, is mij niet bekend.
                        Misschien ook hier weer preventief besproeien, of na de aantasting besproeien (anti-
                        schimmelmiddel).
                        Eventueel eerst het ergst aangetaste blad verwijderen.
                        Cordylines lijken tegenwoordig wat minder bestand te zijn tegen schimmels.
                        Anti-schimmelmiddel: Twist plus spray van Bayer.                         
                        Belangrijk is ook, om na bloesemval in het voorjaar en na bladval in het najaar, de
                        kroon van de plant schoon te maken.
                        Zijn er beschadigingen ontstaan aan de stam en/of wortels, bijv. door vorst,
                        dan kan er een bacteriele infectie opvolgen (slime flux).
                        Dit hoeft lang niet altijd fataal te zijn.
                        Wortelrot ontstaat nogal eens door te veel water en een slechte water afvoer.
                        Sudden Decline is een ziekte waarbij al het blad uiteindelijk afsterft gevolgd door het
                        afsterven van de plant zelf.
                        Een ingewikkeld verhaal over een bepaald soort bacterie 'phytoplasma australiense'
                        zou hiervan misschien de oorzaak kunnen zijn.
                        Of dit ook in Nederland voorkomt is mij niet bekend.
                        Foto's zijkant van boven naar beneden:
                        volledige verrotte kroon, herstelde kroon en twee keer aangetast blad.


Wiebelen        Een Cordyline kan wel eens wat los komen te staan, hij is dan heen en weer te bewegen,
                        wat natuurlijk niet goed is.
                        Bij harde wind kunnen ze dan flink scheef waaien.
                        Een paar kleine stokjes dicht bij de plant kan dat aardig verhelpen.

 

 

Gevaarlijk      In tegenstelling tot Yucca's en Agaves, die met hun scherpe bladpunten, snijdende bladranden
                        en stekels, iemand kunnen verwonden, is dat bij de Cordyline nauwelijks het geval.
                        Volgens informatie op het internet is de Cordyline waarschijnlijk niet giftig voor mensen en
                        misschien giftig voor honden en katten.
                        Wat katten betreft heb ik daar overigens nooit problemen mee gehad.
                        Misschien overbodig om te zeggen maar dit soort planten moet je natuurlijk niet gaan opeten.

 

Stam                Op de foto hiernaast de stam van een behoorlijk volwassen Cordyline.
                         Zoals goed te zien is heeft de bast een nogal grove structuur en lijkt wel wat kurkachtig.

 

 

 

Stamwortels   Op de foto hiernaast zie je wortels ontstaan op de stam.
                        Meestal net boven de grond of net onder het (oude) blad.
                        Vochtige omstandigheden lijken dit te bevorderen.
                        Het zijn beslist geen luchtwortels.
                        Na verloop van tijd verdrogen ze vaak weer.



Verstoorde     Op de foto hiernaast een Red Star waar de vorming van stam en blad niet helemaal op
groei               de gebruikelijke wijze gaat.

 

 


Gedijen          Op de foto hiernaast een gewone Groene met een enorme rozetomvang.
                        Hoogte vanaf de kern 95 cm.
                        Totale breedte 130 cm.
                        Waarschijnlijk heeft deze plant zijn eerste jaren in een kas doorgebracht.
                        Eenmaal buiten worden ze vaak wat meer gedrongen.

 

                        Op de foto hiernaast staat mijn eerste Cordyline die hier thuis van een kleine, stamloze plant
                        tot dit formaat is uitgegroeid.
                        Helaas komen ze niet allemaal zo ver, maar het gaat wel steeds beter.

 

 


Groeiwijze     Er zijn polvormende Cordylines die, door de aanmaak van (vele) zijscheuten, vooral
                        in de breedte groeien.
                        Wel is het zo dat vooral de hoofdscheut op den duur ook wel een soort stammetje kan gaan
                        vormen, zie foto hiernaast.

 

 

                        En er zijn stamvormende Cordylines die, door de aanmaak van een stam,
                        juist de hoogte zoeken.
                        Een stamvormende Cordyline kan onder gunstige omstandigheden uitgroeien tot een
                        soort boom zelfs met vertakkingen, zie foto hiernaast.
                        Vertakkingen zullen vooral ontstaan na bloei.
                        Dichtbij de bloeistengel komen dan 1 of meerdere nieuwe groeipunten opzetten
                        die op den duur ook weer een stam (op een stam) gaan vormen.
                        Ook schade, vooral bovenaan, op de stam kan leiden tot vertakkingen.
                        Vertakkingen kunnen, bij uitzondering ook wel eens spontaan ontstaan.

 

                                                                               

 

VERMEERDERING

Zaaien            Wanneer een Cordyline gelegenheid heeft om tot een flinke plant uit te groeien
                        kan hij gaan bloeien.
                        Het eerste teken daarvan is dat de omvang van de speer (het meest binnenste blad)
                        dikker en steviger is dan je normaal zou verwachten.
                        Op de foto hiernaast is het begin van de opkomende bloeipluim te zien.
                        Hier is dit ook nog eens voor het eerst gebeurt in mijn eigen tuin.

                        De grote bloeistengel die te voorschijn is gekomen zit vol met kleine witte,
                        geurige bloemetjes, zie foto hiernaast, waarop je ook een bij aan het werk ziet.


                        Als ik de schaarse (alleen Engelstalige) informatie op het internet over bestuiving
                        van Cordylines goed heb begrepen, lijkt het erop dat bij zelfbestuiving de hoeveelheid
                        zaadjes nogal tegenvalt, terwijl bij kruisbestuiving met allerlij andere Cordylines er
                        juist veel zaadjes worden aangemaakt.
                        Mijn eigen bloeiende Cordyline had nergens een 'medebloeier' in de omgeving en
                        het lijkt er inderdaad op dat er niet veel zaadjes zijn aangemaakt, zie foto hiernaast.

 

                        Na rijping de schilletjes verwijderen en dan komen er vaak meerdere kleine zwarte
                        zaadjes tevoorschijn, zie foto hiernaast.
                        Soms zijn deze zaadjes te koop op marktplaats en ebay.
                        Liefst verse zaadjes gebruiken, maar ook 3 jaar oude zaadjes deden het nog goed.
                        Zaadjes e.v.t. 1 nacht voorweken, daarna deels in en deels op een (goede)zaaigrond                        
                        in een bakje leggen, deels afdekken met plastic en lekker warm zetten.
                        En dan heel, heel veel geduld hebben. Soms duurt het wel 2 maanden voordat er
                        kleine sprietjes naar boven komen. Na verloop van tijd verpotten.

                        Op de foto hiernaast zaailingetjes van een Groene en een geelbonte Cordyline australis.
                        Mijn ervaring is dat soms niet alle zaadjes ontkiemen.
                        De zaadjes van de geelbonte Cordyline ontkiemden goed maar na enkele weken
                        verschrompelden de zaailingetjes.
                        Of dit altijd zo gaat bij geelbonte zaailingetjes is mij niet bekend.
                        Misschien nog eens proberen met zaadjes van een andere geelbonte Cordyline.


                        Op de foto hiernaast de enige 'geelbonte' zaailing die wel verder groeide.
                        Waarschijnlijk omdat het groen in dit plantje overheerst.
                        De eerste paar blaadjes hadden nog wat geel, maar daarna werd alles gewoon groen.

                        Terugloop naar groen schijnt vaker voor te komen.                        

                        Ooit een bruin/paarse, bloeiende Cordyline gekocht, die tussen andere bruin/paarse,
                        bloeiende Cordylines in stond.
                        De nazaten hiervan waren allemaal bruin/paars, alhoewel sommigen wat roder waren en
                        anderen wat meer brons.
                        Later zaadjes geoogst van een bruin/paarse Cordyline langs de Engelse zuidkust
                        (uiteraard met toestemming van de eigenaar).
                        De zaailingetjes daarvan waren deels bruin en deels groen, zie foto hier naast.
                        Misschien had deze Cordyline zelf ook wel wat 'groene genen' of, waarschijnlijker,
                        heeft er kruisbestuiving plaats gevonden met een van de vele groene, bloeiende Cordylines,
                        die je daar bijna overal ziet staan..

                        Volgens de Royal Horticultural Society in Engeland komen Cordylines alleen maar zuiver
                        terug (als de ouderplant) bij wortelstek.
                        Bij zaailingen kunnen er dus wel eens variaties optreden.

                        Van zaadje tot volwaardige plant is bij een Cordyline australis meestal een langdurig proces.
                        Vooral als de jonge plantjes, zoals bij mij, al heel vroeg naar buiten gaan.
                        Blijven ze lang (verwarmd) binnen dan zullen ze waarschijnlijk sneller groeien.
                        Onderling kan er ook nog verschil zijn in het groeitempo.
                        Op de foto hiernaast een Cordyline van zo'n 5 jaar oud (incl. pot 75 cm hoog).
                        Ooit als zaadje meegenomen uit Malgrat (Spanje).


                        Op de foto hiernaast een grote, helemaal scheef gegroeide geelbonte Cordyline met een
                        flinke zaadjespluim.
                        Een bloeiende geelbonte Cordyline kom je niet zo vaak tegen.
                        Deze Cordyline staat in een wat verwaarloosde voortuin in de Engelse stad Folkestone.

 

 

                        Op de foto hiernaast een flinke, vertakte bruin/paarse Cordyline met aan de voorzijde een inmiddels
                        lege zaadjespluim, waarschijnlijk van het vorige jaar.
                        Aan de achterzijde is alweer een nieuwe bloeistengel te zien.
                        Deze Cordyline staat in een wat verwaarloosde tuin in het Engelse stadje St Leonards-on-Sea.






Groeipunten  Wanneer een Cordyline van boven echt is afgestorven dan kun je de stam ergens doorzagen.
Zijscheuten    Op de stronk die dan overblijft, kunnen nieuwe groeipunten verschijnen en ook kunnen
                        vanuit de wortels nieuwe plantjes omhoog komen.
                        Ook na bloei kunnen nieuwe groeipunten op de stam verschijnen en vanuit de wortels nieuwe
                        plantjes omhoog komen.

 
                                                      
                        Op de foto hiernaast een Torbay Dazzler stronk met diverse groeipunten.
                        Om hier weer zelfstandige planten van te maken moet je gaan opsplitsen.
                        Het beste is om niet meer dan 2 groeipunten over te laten die zo ver mogelijk uit elkaar staan.
                        Zijn ze wat groter dan van boven naar beneden doorzagen en er wel voor zorgen dat aan elk
                        deel voldoende wortels blijven zitten.
                        Daarna elk deel oppotten met liefst alleen het plantje bovengronds zichtbaar.

 

                        Op de foto hiernaast een Southern Splendour die na het bijna helemaal wegzagen van de stam
                        nieuwe plantjes omhoog stuurt.
                        Voor opsplitsen zie hierboven.
                        Is splitsen lastig dan gewoon 1 plantje overlaten en eventueel alleen kleiner oppotten.
                        Wel altijd voldoende wortels laten zitten.
                        Je kunt natuurlijk ook alles gewoon laten staan om zo meerdere rozetten bij elkaar te krijgen.

                        Dit hele proces verloopt het beste in voorjaar/zomer.
                        Houd er rekening mee dat het wel enkele maanden kan duren voor er iets te voorschijn komt.

                        Wanneer er een bloeistengel opkomt lijkt het normale proces van nieuwe bladvorming
                        even te stoppen.
                        Korte tijd later zie je dan weer 1 of meerdere groeipunten/speren naast de bloeistengel opkomen.
                        Bij 1 van mijn bloeiende Cordylines sneed ik al in een vroeg stadium de bloeistengel weg om
                        zo de plant wat te sparen.
                        Op de foto hiernaast is te zien dat daar al weer een nieuwe groeipunt/speer opkomt.

 

                        Op de foto hiernaast is te zien dat op de hoofdbloeistengel in een bladoksel, waaruit ook een
                        zijbloeistengel komt, zomaar een rozetje is gaan groeien (rechts).
                        Pal naast de bloeistengel uit het hart van de oude rozet groeit al weer vrij snel, na de bloei,
                        een flinke rozet (links).

 

 

                        Op de foto hiernaast een al wat oudere Groene Cordyline waar het bovenste stuk van is
                        weggezaagd.
                        Direct daaronder zie je al weer vele nieuwe groeipunten verschijnen.

 

 


                        Minder vanzelfsprekend is het wanneer er, zonder bloei of beschadiging, bij bijv. een Red Star
                        een zijscheut/plantje naar boven komt.
                        Alhoewel niet helemaal ongebruikelijk bij oudere planten, zie foto hiernaast.


        

                        Polvormende Cordylines zoals Electric Pink maken voortdurend zijscheuten aan.
                        Vermeerdering kan dus heel goed door 1 of meerdere stevige zijscheuten, met een flinke
                        wortelkluit, af te nemen en opnieuw op te potten.


 

 

Micropro-       Is het op grote schaal vermeerderen van Cordylines.
pagation          Een proces dat in het laboratorium begint en pas dan verder gaat bij de teler.
                        De meeste aangeboden Cordylines komen tegenwoordig zo tot stand.
                        Bij deze methode schijnt het zelfs vaker voor te komen dat er mutaties/variaties optreden
                        die de aanloop kunnen zijn voor een nieuwe cultivar.
                        Misschien vandaar ook wel de enorme verscheidenheid aan cultivars die er nu zijn.
                        Wel hoop ik de komende jaren te ontdekken of gezaaide en/of gewortelde stek Cordylines
                        sterker/zwakker zijn dan planten die uit bovenstaande methode zijn opgekweekt.

Jonge              Op de foto hiernaast zaailingen van de Groene, gewortelde stekken van de Torbay Dazzler
plantjes           en enkele gekochte kleine Purple Tower Cordylines.

                                                                             

 

 

                                                                               

 

TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN ETC.

Of het nu gaat om potten, bakken, manden, tonnen, teilen, bloemperken of parken, Cordylines zijn overal
(als middelpunt) toe te passen.
In Engeland zie je dat heel vaak, in Nederland slechts een enkele keer.

                                              
Paignton                                               Doorn                                                   Little Venice London                          Padstow
                                              
Cranbrook                                            Piccadilly circus London                     Rye                                                      Hampstead London
                                              
Hastings                                               Clacton-on-Sea                                    Clacton-on-Sea                                    Rijswijk ZH

Ook de boot niet gemist.

                                                
Little Venice London                           Jaywick                                                Hastings                                               Hastings
                                                
St Leonards-on-Sea                              Hastings                                               Pett Level                                            Hastings

Slechts 1 enkele Cordyline maakt al het verschil (mijn voortuin).

                                                 

Een groepje Cordylines (Bexhill Engeland) of meerdere (felgekleurde) Cordylines in 1 pot (Rijswijk ZH) zal je niet
gauw over het hoofd zien.

                                                 

In een mild klimaat(zoals in Zuid-Engeland) kan de Cordyline australis flink uitgroeien.
Bijna altijd gaat het dan wel om de gewone Groene, maar soms kom je ook een flinke tegen van een andere kleur.

                                               
Herne Bay                                            Hampstead London                              St Leonards-on-Sea                            Catsfield
                                              
Zoetermeer                                           Bexhill                                                 Folkestone                                           Hastings
                                               
Broadstairs                                          Folkestone                                            Bexhill                                                 Eastbourne

Een zee van kleur in de kassen (Honselersdijk).

                                                 

Blikvangers.

                                                
Rijswijk ZH                                         Broadstairs                                           Sedlescombe                                        Rijswijk ZH
                                                
Boskoop                                               Clacton-on-Sea                                    Hastings                                               Folkestone
                                                
Folkestone                                            Rijswijk  ZH                                        St Leonards-on-Sea                             Eastbourne

 

Pagina 1 Pagina 2